By - - Gökyüzünde Basit Açı Ölçümü için yorumlar kapalı

Bir gök cisminin yerini tarif etmeyi denediyseniz, bunun ne kadar zor olduğunu fark etmişsinizdir. Bunun nedeni kubbe şeklinde gördüğümüz gökyüzünde mesafelerin alışkın olduğumuz uzunluk ölçüleriyle ifade edilememesidir. Gökyüzündeki uzaklıklar “açısal” olarak ifade edilir. Gökyüzünde açı ölçme düşüncesi gözünüzü korkutmasın, bunun için çok kolay yöntemler var.
Peki gökyüzünde açıları nasıl ölçeceğiz? Çok kolay. Elimizle! Her ne kadar pek duyarlı bir ölçüm yöntemi olmasa da, bu yöntem çok kullanışlıdır. Ayrıca eliniz her zaman yanınızda taşıdığınız bir ”astronomi aletidir.” Kolunuzu dirseğinizi kırmadan kaldırdığınızda, yumruğunuz 10, karşınız 25, parmağınızsa yaklaşık 1 derece görünür. Elbette bu değerler kişiden kişiye değişir ama bu yöntem, özellikle gökyüzündeki bir cismin konumunu tarif ederken çok işe yarayacaktır.

Eğer karışınızın ya da yumruğunuzun kaç derece genişlikte göründüğünü daha hassas olarak belirlemek istiyorsanız Büyük Ayı Takımyıldızı’ndan yararlanabilirsiniz. Büyük Ayı gökyüzünde mükemmel bir ölçek oluşturur.
” Gökyüzünde basit açı ölçümü “ demek belki biraz abartılı olacak ama bazen hayat kurtarıcı da olabilir. Örneğin kamp yapıyorsunuz ve uzun bir yürüyüşe çıktınız. Hava kararmadan geri dönmeniz gerekiyor. Ne zaman geri döneceğinize Güneş’in ne zaman batacağını hesaplayarak karar verebilirsiniz.  Eğer kamp yerine iki saatlik bir yürüyüş  mesafesindeyseniz ve Güneş’in batmasına iki saat kaldıysa geri dönüş zamanı geldi demektir. Burada bilmeniz gereken, yumruğunuzun ya da karışınızın açısal  olarak genişliği ve Güneş’in saatte  15 derece kadar döndüğü. Güneş ufuktan üç yumruk genişliği kadar yüksekte ise, batmasına yaklaşık iki saat kalmıştır.
Gökyüzünde daha küçük mesafeler ” Ay’ın görünür çapı ” ile ifade edilebilir. Ay gökyüzünde yaklaşık  yarım derece çapında bir alan kaplar. Amatör gök bilimciler gökyüzündeki “küçük” uzaklıkları tarif ederken sıklıkla bu birimi kullanır.

Asya Tekdal